Ο μητρικός εμβολιασμός προστατεύει τόσο τη μητέρα όσο και το έμβρυο από τη νοσηρότητα σοβαρών λοιμώξεων 🛡️. Παράλληλα, παρέχει στο νεογνό παθητική ανοσία μέσω της μεταφοράς μητρικών αντισωμάτων, μειώνοντας τον κίνδυνο λοιμώξεων που αποκτώνται μετά τη γέννηση 👶✨.
🔹 Ιδανικά, οι εμβολιασμοί πρέπει να γίνονται πριν από τη σύλληψη, σύμφωνα με το πρόγραμμα εμβολιασμού ενηλίκων. Ωστόσο, σε αρκετές περιπτώσεις η χορήγηση εμβολίων κατά την εγκυμοσύνη είναι απαραίτητη, ασφαλής και ωφέλιμη.
✅ Εμβόλια που ΣΥΝΙΣΤΩΝΤΑΙ στην εγκυμοσύνη
Τα παρακάτω εμβόλια έχουν καλό προφίλ ασφάλειας και προσφέρουν προστασία τόσο στη μητέρα όσο και στο νεογνό:
- 💉 Tdap (τέτανος, διφθερίτιδα, κοκκύτης)
- 🤧 Αδρανοποιημένο εμβόλιο γρίπης (εποχικά)
- 🫁 RSV (εποχικά)
- 🦠 COVID-19 (εποχικά)
📌 Μετά τον τοκετό, οι λεχωίδες πρέπει να λαμβάνουν όλα τα εμβόλια που δεν χορηγήθηκαν ή δεν μπορούσαν να χορηγηθούν κατά την εγκυμοσύνη.
👨👩👧 Εμβολιασμός οικογενειακού περιβάλλοντος (Cocooning)
Για την έμμεση προστασία του νεογνού συνιστάται ο εμβολιασμός:
- 💉 Tdap (κάθε 10 στην ενήλικη ζωή)
- 🤧 Γρίπη (εποχιακά)
- 🦠 COVID-19
Αφορά πατέρα, μέλη οικογένειας και φροντιστές 👶🏠.
🧬 Ανοσολογική απάντηση & μεταφορά αντισωμάτων
Οι έγκυες αναπτύσσουν ανοσολογική απάντηση παρόμοια με τις μη έγκυες 💪.
Η διαπλακουντιακή μεταφορά αντισωμάτων εξαρτάται από:
- τη μητρική συγκέντρωση
- τον τύπο αντισώματος (μόνο IgG περνούν)
- τον υποτύπο ( IgG1)
- την ηλικία κύησης
📈 Η εμβρυϊκή συγκέντρωση IgG:
- είναι χαμηλή στο 1ο μισό της κύησης
- φτάνει ~50% στις 28–32 εβδομάδες
- εξισώνεται με της μητέρας στις 36 εβδομάδες
- συχνά την υπερβαίνει στον τελειόμηνο τοκετό
📌 Επειδή τα επίπεδα IgG κορυφώνονται ~4 εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό, ο εμβολιασμός τη σωστή στιγμή στο 3ο τρίμηνο είναι κρίσιμος όταν στόχος είναι η παθητική νεογνική ανοσία (π.χ. Tdap, RSV).
🦠 Προστασία έναντι κοκκύτη (Pertussis)
Η επίπτωση του κοκκύτη αυξάνεται, κυρίως λόγω εξασθένησης της ανοσίας με τον χρόνο 📉. Οι ενήλικες μπορούν να μεταδώσουν τη νόσο σε ευάλωτα βρέφη.
❗ Τα βρέφη <3 μηνών έχουν τον υψηλότερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης και θανάτου.
➡️ Πάνω από 50% των βρεφών μολύνονται από μέλη της οικογένειας, συχνότερα από τη μητέρα 👩🍼.
📊 Μελέτες δείχνουν ότι ο μητρικός εμβολιασμός με Tdap κατά την εγκυμοσύνη μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο κοκκύτη στο βρέφος.
🛡️ Μηχανισμοί προστασίας:
- Άμεση προστασία μητέρας & οικείων
- 🧬 Διαπλακουντιακή μεταφορά IgG
- 🍼 Μεταφορά αντισωμάτων μέσω μητρικού γάλακτος
📌 Ο εμβολιασμός πριν την εγκυμοσύνη ή πολύ κοντά στον τοκετό (≤6 ημέρες) οδηγεί σε ανεπαρκή προστασία.
⏱️ Χρονισμός Tdap
- ✅ Σε κάθε εγκυμοσύνη
- 📆 Ιδανικά 27–36 εβδομάδες κύησης
- Απαραίτητος ακόμα και αν οι εγκυμοσύνες είναι κοντά χρονικά
🔒 Ασφάλεια
Το Tdap είναι ασφαλές στην εγκυμοσύνη και δεν έχει συσχετιστεί με αυξημένες ανεπιθύμητες μητρικές ή εμβρυϊκές εκβάσεις.
🤧 Αδρανοποιημένο εμβόλιο γρίπης
- Συνιστάται σε όλες τις εγκύους, ανεξαρτήτως εβδομάδας κύησης
- Χορηγείται μόλις γίνει διαθέσιμο στην εποχή της γρίπης
- Παραμένει ωφέλιμο όσο κυκλοφορούν ιοί
- 💉 Ενδομυϊκά στον δελτοειδή
🫁 Αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV)
Ο RSV αποτελεί κύρια αιτία βρογχιολίτιδας, άπνοιας και νοσηλείας βρεφών 👶.
💉 Μητρικός εμβολιασμός με RSVPreF (Abrysvo)
- ✅ Μία δόση
- 📆 32+0 έως 36+6 εβδομάδες
- ❌ Όχι επανάληψη σε επόμενες εγκυμοσύνες
- 🌍 Βόρειο ημισφαίριο: Σεπτέμβριος–Ιανουάριος
📌 Το Abrysvo είναι το μοναδικό εμβόλιο RSV εγκεκριμένο για εγκυμοσύνη.
🛡️ Αποτελεσματικότητα
- Μειώνει σοβαρή RSV βρογχιολίτιδα
- Απαιτούνται ≥14 ημέρες πριν τον τοκετό
- Ιδανικά ≥5 εβδομάδες για μέγιστη μεταφορά IgG
🔁 Μπορεί να συγχορηγηθεί με Tdap ή εμβόλιο γρίπης.
🧬 RSV εμβόλιο vs μονοκλωνικό αντίσωμα
Όταν υπάρχουν και οι δύο επιλογές:
- 🤝 Συνιστάται κοινή λήψη απόφασης
- Συνήθως δεν χρησιμοποιούνται και τα δύο
- Εξαιρέσεις: βρέφη υψηλού κινδύνου ή τοκετός <14 ημερών από τον εμβολιασμό
🦠 COVID-19
Σχεδόν όλες οι υγειονομικές αρχές συνιστούν εμβολιασμό σε:
- έγκυες
- θηλάζουσες
- γυναίκες που ενδέχεται να μείνουν έγκυες
✅ Ο εμβολιασμός είναι ασφαλής, μειώνει τη σοβαρότητα της νόσου και προστατεύει μητέρα και νεογνό 🤰👶.
🚫 Ζωντανά εμβόλια – Αντενδείξεις στην διαρκεια εγκυμοσύνης
❌ MMR (ιλαρά, παρωτίτιδα, ερυθρά)
❌ Ανεμοβλογιά
➡️ Πρέπει να χορηγούνται πριν την εγκυμοσύνη
📌 Συνιστάται αποφυγή κύησης για 28 ημέρες μετά
🧼 Πρόληψη λοιμώξεων
- 🚫 Αποφυγή ταξιδιών σε περιοχές υψηλού κινδύνου
- 🧼 Υγιεινή χεριών
- 🚰 Καθαρό νερό & επαρκές μαγείρεμα τροφών
- 💉 Εμβολιασμένο οικογενειακό περιβάλλον
🧠 Εμβόλια & αυτισμός
❗ Δεν υπάρχει καμία επιστημονική συσχέτιση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού ✔️.
📍 Η συμβουλευτική για εμβολιασμούς μπορεί να παρέχεται τόσο από μαιευτήρα/γυναικολόγο όσο και από ιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας.
⚠️ Δήλωση Αποποίησης Ευθύνης (Disclaimer) Το παρόν κείμενο παρέχεται αποκλειστικά για ενημερωτικούς και εκπαιδευτικούς σκοπούς και δεν υποκαθιστά την ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Οι πληροφορίες βασίζονται σε διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες και διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα κατά τον χρόνο σύνταξης, τα οποία ενδέχεται να μεταβληθούν.
Οι αποφάσεις σχετικά με τον εμβολιασμό κατά την εγκυμοσύνη θα πρέπει να λαμβάνονται εξατομικευμένα, κατόπιν συζήτησης με τον θεράποντα ιατρό (μαιευτήρα/γυναικολόγο ή ιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας), λαμβάνοντας υπόψη το ατομικό ιατρικό ιστορικό, τους παράγοντες κινδύνου και τις εκάστοτε επίσημες οδηγίες.
