Τι είναι ο προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο;
Ο προσυμπτωματικός έλεγχος (screening) είναι ένας τρόπος ελέγχου για ορισμένους τύπους καρκίνου πριν εμφανιστούν συμπτώματα. Περιλαμβάνει επίσης την ανίχνευση προκαρκινικών αλλοιώσεων, δηλαδή περιοχών που μπορεί μελλοντικά να εξελιχθούν σε καρκίνο.
Στόχος του προσυμπτωματικού ελέγχου είναι να εντοπιστούν οι προκαρκινικές αλλοιώσεις και οι καρκίνοι όσο το δυνατόν νωρίτερα, ώστε να ξεκινήσει έγκαιρα η θεραπεία και να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.
Για κάθε τύπο καρκίνου χρησιμοποιούνται διαφορετικές εξετάσεις. Η ηλικία έναρξης του ελέγχου διαφέρει ανάλογα με το είδος του καρκίνου, καθώς κάθε μορφή καρκίνου εμφανίζεται συνήθως σε διαφορετικές ηλικίες.
Γιατί πρέπει να κάνω προσυμπτωματικό έλεγχο;
Ο καρκίνος που ανιχνεύεται σε πρώιμο στάδιο είναι συνήθως μικρότερος και συχνά μπορεί να θεραπευτεί ή να αντιμετωπιστεί πιο εύκολα.
Η έγκαιρη θεραπεία ορισμένων μορφών καρκίνου μπορεί να αυξήσει το προσδόκιμο ζωής. Επιπλέον, ο προσυμπτωματικός έλεγχος μπορεί να εντοπίσει προκαρκινικά κύτταρα, τα οποία δεν είναι ακόμη καρκίνος αλλά ενδέχεται να εξελιχθούν σε καρκίνο. Στις περιπτώσεις αυτές, οι γιατροί μπορούν να τα αντιμετωπίσουν πριν εξελιχθούν.
Κάνουν όλοι τον ίδιο προσυμπτωματικό έλεγχο;
Όχι. Δεν χρειάζεται όλοι να ελέγχονται για τους ίδιους τύπους καρκίνου ούτε να ξεκινούν τον έλεγχο στην ίδια ηλικία.
Για παράδειγμα:
- Άτομα με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό συγκεκριμένων μορφών καρκίνου μπορεί να χρειαστεί να ξεκινήσουν τον έλεγχο νωρίτερα.
- Η συχνότητα επανάληψης των εξετάσεων διαφέρει ανάλογα με τον τύπο του καρκίνου, την ηλικία και τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου.
Συζητήστε με τον γιατρό σας:
- Για ποιους τύπους καρκίνου πρέπει να ελεγχθώ;
- Υπάρχουν διαφορετικές επιλογές εξετάσεων;
- Πότε πρέπει να ξεκινήσω τον προσυμπτωματικό έλεγχο;
- Κάθε πότε πρέπει να επαναλαμβάνονται οι εξετάσεις;
Σημαίνει ένα μη φυσιολογικό αποτέλεσμα ότι έχω καρκίνο;
Όχι. Ένα μη φυσιολογικό αποτέλεσμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχετε καρκίνο.
Μπορεί να σημαίνει:
- Ότι υπάρχει κάποια άλλη πάθηση, η οποία δεν είναι καρκίνος και μπορεί να μην είναι σοβαρή.
- Ότι υπάρχει προκαρκινική αλλοίωση.
- Ότι υπάρχει καρκίνος.
Εάν το αποτέλεσμα είναι μη φυσιολογικό, ο γιατρός πιθανότατα θα ζητήσει επιπλέον εξετάσεις για να διαπιστώσει τι ακριβώς συμβαίνει. Προσπαθήστε να μην ανησυχείτε μέχρι να ολοκληρωθεί ο απαραίτητος διαγνωστικός έλεγχος.
Για ποιους τύπους καρκίνου υπάρχει προσυμπτωματικός έλεγχος;
Καρκίνος του μαστού
Η βασική εξέταση είναι η μαστογραφία.
Οι ειδικοί δεν συμφωνούν απόλυτα για την ιδανική ηλικία έναρξης, όμως οι περισσότερες γυναίκες ξεκινούν τον έλεγχο μεταξύ των 40 και 50 ετών.
Άτομα με έντονο οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού μπορεί να χρειαστεί να ξεκινήσουν νωρίτερα. Συζητήστε με τον γιατρό σας πότε πρέπει να αρχίσετε και μέχρι ποια ηλικία είναι χρήσιμο να συνεχίζεται ο έλεγχος.
Καρκίνος του παχέος εντέρου
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού σχεδόν πάντα αναπτύσσεται από προκαρκινικούς πολύποδες, δηλαδή μη φυσιολογικές αναπτύξεις (εκβλαστήσεις) στο παχύ έντερο ή στο ορθό.
Οι προληπτικές εξετάσεις (screening) μπορούν να εντοπίσουν αυτούς τους προκαρκινικούς πολύποδες, ώστε να αφαιρεθούν πριν εξελιχθούν σε καρκίνο.
Επιπλέον, οι προληπτικές εξετάσεις μπορούν να ανιχνεύσουν τον καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού σε πρώιμο στάδιο, όταν η θεραπεία είναι πιο αποτελεσματική.
Υπάρχουν διάφορες εξετάσεις προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Εσείς και ο γιατρός σας μπορείτε να επιλέξετε την καταλληλότερη.
Οι περισσότεροι άνθρωποι συνιστάται να ξεκινούν τον έλεγχο γύρω στην ηλικία των 50 ετών.
Άτομα με αυξημένο κίνδυνο, λόγω οικογενειακού ιστορικού ή συγκεκριμένων παθήσεων, μπορεί να χρειαστεί να ξεκινήσουν νωρίτερα.
Καρκίνος του τραχήλου της μήτρας
Υπάρχουν διάφορες εξετάσεις, με πιο γνωστή το Τεστ Παπανικολάου (Pap test ή Pap smear).
Για τα άτομα που έχουν τράχηλο μήτρας, ο έλεγχος συνήθως ξεκινά στην ηλικία των 21 ετών (η 25 ετων, ανάλογα με τη χώρα και τις εκάστοτε οδηγίες)
Μετά την ηλικία των 30 ετών, ο γιατρός μπορεί να προτείνει επιπλέον ή εναλλακτικά την εξέταση HPV (HPV test).Το τεστ HPV ανιχνεύει τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), ο οποίος μπορεί να προκαλέσει αλλοιώσεις στα κύτταρα του τραχήλου της μήτρας.
Ορισμένα άτομα άνω των 65 ετών μπορεί να χρειάζεται να συνεχίσουν τον έλεγχο. Συζητήστε με τον γιατρό σας αν αυτό ισχύει για εσάς.
Καρκίνος του προστάτη
Η κύρια εξέταση είναι η μέτρηση του PSA στο αίμα.
Δεν είναι απολύτως σαφές αν ο προσυμπτωματικός έλεγχος μειώνει τη θνησιμότητα από καρκίνο του προστάτη. Για τον λόγο αυτό, οι περισσότεροι ειδικοί συνιστούν η απόφαση να λαμβάνεται από κοινού με τον γιατρό.
Συνήθως η συζήτηση για τον έλεγχο ξεκινά γύρω στα 50 έτη.
Για άτομα υψηλού κινδύνου (όπως όσοι έχουν συγγενή με καρκίνο του προστάτη ή φέρουν συγκεκριμένες γενετικές μεταλλάξεις), η συζήτηση συνιστάται να ξεκινά γύρω στα 40 έτη.
Οι περισσότεροι γιατροί δεν συστήνουν προσυμπτωματικό έλεγχο σε άτομα ηλικίας 70 ετών και άνω ή σε άτομα με σοβαρά προβλήματα υγείας.
Καρκίνος του πνεύμονα
Η βασική εξέταση είναι η αξονική τομογραφία θώρακος χαμηλής δόσης ακτινοβολίας (Low-dose CT scan).
Για άτομα με αυξημένο κίνδυνο, η εξέταση αυτή μπορεί να μειώσει την πιθανότητα θανάτου από καρκίνο του πνεύμονα.
Εάν είστε 50 έως 80 ετών και καπνίζετε ή καπνίζατε στο παρελθόν, συζητήστε με τον γιατρό σας αν πρέπει να υποβληθείτε σε έλεγχο.
Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να μειώσετε τον κίνδυνο εμφάνισης ή θανάτου από καρκίνο του πνεύμονα είναι η διακοπή του καπνίσματος.
Καρκίνος των ωοθηκών
Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν χρειάζονται προσυμπτωματικό έλεγχο για τον καρκίνο των ωοθηκών.
Εάν όμως ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου, ο γιατρός σας μπορεί να προτείνει έλεγχο. Αυτό μπορεί να ισχύει όταν υπάρχει:
- Ισχυρό οικογενειακό ιστορικό καρκίνου των ωοθηκών ή του μαστού.
- Έντονο οικογενειακό ιστορικό άλλων μορφών καρκίνου που σχετίζονται με κληρονομικά σύνδρομα.
ΠΗΓΕΣ
