Με μια ματιά:
- Ο εμβολιασμός DTaP ξεκινά στην παιδική ηλικία.
- Στους ενήλικες: Td ή Tdap κάθε 10 χρόνια εφ’ όρου ζωής 🔁.
- ✅ Τουλάχιστον 1 δόση Tdap πρέπει να έχει χορηγηθεί κατά την ενήλικη ζωή
📉 Αναπτυξη ανοσίας στους ενήλικες; γιατί είναι σημαντική
- Η ανοσία σε τέτανο φθίνει με την ηλικία.
- Μόνο 47% των ενηλίκων >20 ετών έχουν προστατευτικά αντισώματα 😕.
- Τα άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω διατρέχουν τον υψηλότερο κίνδυνο τόσο για την εμφάνιση τετάνου όσο και για θάνατο που σχετίζεται με τη νόσο.
- Οι απρόβλεπτοι οξείς τραυματισμοί εξακολουθούν να αποτελούν την κύρια αιτία εμφάνισης τετάνου.
- Οι περισσότεροι ενήλικες που μολυνονται είναι ανεμβολίαστοι ή χωρίς αναμνηστική δόση.
- Επανεμφανίζεται σε περιοχές με χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη 🌍.
- Κίνδυνος για ταξιδιώτες χωρίς επαρκή ανοσία ✈️.
🦠 Επιδημιολογία
- Τέτανος:
- ✅ Πολύ σπάνιος στις ανεπτυγμένες χώρες λόγω εμβολιασμών λόγω του σχεδόν καθολικού εμβολιασμού των παιδιών με την επίπτωση του τετάνου στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες αναπτυγμένες χώρες να έχει μειωθεί δραματικά και σταθερά από το 1940. Από το 2010, τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν αναφέρει λιγότερα από 40 κρούσματα ετησίως· τα περισσότερα περιστατικά αφορούσαν άτομα που δεν είχαν εμβολιαστεί ή είχαν καθυστερήσει να λάβουν την αναμνηστική δόση.
- Σε παγκόσμιο επίπεδο, η επίπτωση του τετάνου παρουσιάζει σημαντικές διακυμάνσεις· η νόσος εμφανίζεται κυρίως σε περιοχές με χαμηλά ποσοστά εμβολιασμού και περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης (π.χ. ανεπαρκής φροντίδα τραυμάτων). Παρότι ο τέτανος είναι πλέον σπάνιος σε χώρες με άφθονους πόρους, εξακολουθεί να αποτελεί απειλή για όλα τα ανεμβολίαστα άτομα, ιδίως σε περιοχές με φτωχή πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη. Σύμφωνα με τα δεδομένα της μελέτης Global Burden of Disease, το 2019 καταγράφηκαν παγκοσμίως 73.662 περιστατικά τετάνου, εκ των οποίων τα 34.684 κατέληξαν σε θάνατο.Η επίπτωση συχνά αυξάνεται μετά από φυσικές καταστροφές, όπως σεισμοί και τσουνάμι, λόγω ελλείψεων στη διαθεσιμότητα των υγειονομικών πόρων και των δομών υγείας.
- Στην Ευρώπη, η ετήσια επίπτωση του τετάνου ανέρχεται σε 0,01 ανά 100.000 πληθυσμού και παρουσιάζει πτωτική τάση λόγω των προγραμμάτων εμβολιασμού. Το 2021 αναφέρθηκαν 50 κρούσματα τετάνου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σε σύγκριση με 92 κρούσματα που είχαν καταγραφεί το 2018. Το ποσοστό θνητότητας των κρουσμάτων ήταν 20%. Οι ενήλικες ηλικίας 65 ετών και άνω επηρεάστηκαν περισσότερο, αποτελώντας το 78% του συνόλου των περιστατικών. Το 90% των θανατηφόρων κρουσμάτων σημειώθηκε σε άτομα ηλικίας άνω των 80 ετών. Παρότι ο τέτανος αποτελεί υποχρεωτικώς δηλούμενο νόσημα σε πολλές χώρες, η υποδήλωση είναι συχνή, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάζει τις εκτιμήσεις της επίπτωσης. Στην Αγγλία και την Ουαλία, το 2021 εντοπίστηκαν 11 κρούσματα· έξι από αυτά αφορούσαν ασθενείς που είχαν γεννηθεί πριν από την εισαγωγή του καθολικού παιδικού εμβολιασμού. Παρομοίως, η επίπτωση του τετάνου στην Αυστραλασία, στη Βόρεια Αμερική υψηλού εισοδήματος και στην Ανατολική Ευρώπη είναι χαμηλή, κυμαινόμενη από 0 έως 0,02 ανά 100.000 πληθυσμού το 2019
- Δεν μεταδίδεται από άτομο σε άτομο.
● Νεογνικός τέτανος – Ο νεογνικός τέτανος έχει ουσιαστικά εξαλειφθεί στις χώρες υψηλού εισοδήματος. Μόνο μία από τις 267 περιπτώσεις τετάνου που καταγράφηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες μεταξύ 2013 και 2022 αφορούσε νεογνό. Ωστόσο, ο νεογνικός τέτανος εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό πρόβλημα σε ορισμένες χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Παρότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) είχε θέσει ως στόχο την εξάλειψη του νεογνικού τετάνου έως το 1995, η νόσος εξακολουθούσε να ευθύνεται για περίπου 24.000 θανάτους το 2021 (σε σύγκριση με 787.000 θανάτους το 1988). Μετά τη διατάραξη των εθνικών προγραμμάτων κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 🦠, ο ΠΟΥ ανέφερε ότι τα περιστατικά νεογνικού τετάνου 👶 αυξήθηκαν σε 18 χώρες προτεραιότητας 🌍 (31%) μεταξύ 2020 και 2022 📈, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για βιώσιμα προγράμματα πρόληψης 💉✅.
💉 Εμβολιασμός ενηλίκων (ρουτίνας)
- 👨🦱👩🦱 Όλοι οι ενήλικες:
- Td ή Tdap κάθε 10 χρόνια 🔁
- 🧒➡️🧑 Ενήλικες με πλήρη παιδικό εμβολιασμό:
- 1 δόση Tdap ή Tdap-IPV μεταξύ 18–25 ετών
- Στη συνέχεια αναμνηστική δόση Td ή Tdap κάθε 10ετία
- 🚫💉 Ανεμβολίαστοι ενήλικες:
- Σύνολο 3 δόσεων
- 1η δόση: χρόνος 0
- 2η δόση: μετά από ≥4 εβδομάδες
- 3η δόση: 6–12 μήνες μετά τη 2η
- ❓ Άγνωστος ή ελλιπής εμβολιασμός:
- Έναρξη ή συμπλήρωση σχήματος με Tdap
- Αν εμβολιάζονται για πρώτη φορά → ίδιο σχήμα 3 δόσεων (0 – 1 μήνας – 6/12 μήνες)
- ➕ Ατελώς εμβολιασμένοι ενήλικες (<3 δόσεις):
- Συμπληρώνονται οι δόσεις που υπολείπονται ώστε να ολοκληρωθεί το σχήμα
🤰 Εγκυμοσύνη
- Tdap σε κάθε εγκυμοσύνη,κοντά στον τοκετό, ανεξάρτητα από προηγούμενους εμβολιασμούς 👶.Σε κάθε κύηση χορηγείται μία δόση εμβολίου Tdap ή Tdap-IPV, κατά προτίμηση από την 27η έως την 36η εβδομάδα κύησης, καθώς και σε ανεμβολίαστες λεχωΐδες, ανεξάρτητα από το διάστημα που μεσολάβησε από προηγούμενο εμβολιασμό με Td/Tdap.
- ✅ Σημαντικό:
- Εμβολιασμό και σε ατομα που θα αναλάβουν τη φροντίδα μωρου, εαν είναι ανεμβολίαστα.
🩹 Τραύματα & πρόληψη τετάνου
- Έλεγχος εμβολιασμού σε κάθε τραυματισμό.
- Ανάλογα με το τραύμα και το ιστορικό:
- Χορήγηση Td/Tdap
- ± Ανοσοσφαιρίνη τετάνου (TIG). [αντιτετανικός ορός]
- Υψηλού κινδύνου ομάδες:
- Ηλικιωμένοι 👵
- Χρήστες ενδοφλέβιων ουσιών
- Μετανάστες
- Αγροτικοί πληθυσμοί
- Ανθρώπινη Αντιτετανική Ανοσοσφαιρίνη (TIG) – Κύρια Σημεία
- 💉 Η TIG χορηγείται ως προφύλαξη σε άτομα με:
- ❌ Ελλιπή εμβολιασμό (<3 δόσεις εμβολίου με τετανικό τοξοειδές)
- ❓ Άγνωστο ιστορικό εμβολιασμού
- ⏱️ ≥5 έτη από τον τελευταίο εμβολιασμό
- ⚠️ ΜΟΝΟ σε περίπτωση πρόσφατου ρυπαρού τραύματος, όπως:
- 🌱 Τραύματα με χώμα, κόπρανα ή σίελο
- 🔪 Θλαστικά ή διατιτραίνοντα τραύματα
- 🔥 Εγκαύματα
- ❄️ Κρυοπαγήματα
- 🐕 Δήγματα ζώων
- 💥 Τραύματα από βλήμα
- 🤝 Η TIG χορηγείται ΠΑΝΤΑ μαζί (κατά προτίμηση ταυτόχρονα) με:
- 🔁 Αναμνηστική δόση Td ή Tdap
- 👉 Αν δεν είναι διαθέσιμα: Tdap-IPV
- 📅 Μετά τη χορήγηση:
- 🔄 Επαναπροσδιορισμός και ολοκλήρωση του εμβολιαστικού σχήματος
⚠️ Ανεπιθύμητες ενέργειες
- Σπάνιες οι σοβαρές αντιδράσεις (π.χ. αλλεργία).
✅ Σημαντικό:
Το παρόν άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά την ιατρική συμβουλή του θεράποντα ιατρού σας.
